vierde zondag door het jaar

Deuteronomium 18,15-20; Marcus1,21-28

Soms lees je woorden en verhalen uit de Bijbel die je op een bijna beklemmende manier de realiteit van de dag voor ogen stellen. Ik heb dat gevoel vandaag weer, zeker wanneer ik denk aan de manier waarop bisschoppen met regels en voorschriften menen te moeten omgaan. Ik denk dan een het verbod om nog langer te functioneren van een pastoraal werker omdat hij het evangelie had gelezen en gepreekt had tijdens een eucharistieviering, terwijl dat alleen aan priesters is voorbehouden!
Maar gelukkig zijn wij vandaag in Kafarnaum, wat betekent ‘huis van de vertroosting’ en horen wij daar hoe wij met die actualiteit moeten omgaan.
Mozes horen wij de belofte ontvangen dat het ’t volk nooit zal ontbreken aan profeten. Dat zijn mensen die ons de oude woorden van de Schrift vóór spellen, dus nog eens helder voor ogen stellen op deze dag en in deze omstandigheden. Vandaar dat in Israël gezegd wordt dat het word ‘alle dagen nieuw’ is, dat het zijn zeggingskracht in telkens nieuwe situaties zal laten ondervinden.
Dat is nu precies wat er gebeurt in de synagoge waar Jezus het woord neemt. Kennelijk weet Hij de woorden zo dicht bij de mensen te brengen dat zij ze als nieuw en verrassend ervaren en geladen met een gezag dat zij niet aantreffen bij de Schriftgeleerden van hun dagen.
Door zijn woorden gaat het visioen van de wereld zoals die van meet af aan bedoeld is weer leven, wordt weer aantrekkelijk en een uitdaging voor mensen om te leven naar de woorden die overgeleverd zijn. Van al die oude woorden horen wij Jezus zeggen dat zij kort samengevat worden in de woorden uit het boek Leviticus ‘Je zult je Heer, je God, beminnen met geheel je hart en al je krachten en je naaste die is als jij’. De Joodse denker Heschel zegt dat uiteindelijk

alle voorschriften en geboden tot doel hebben om ons mensen van liefde te maken die fijngevoelig zijn voor gerechtigheid. Dit is een prachtig en bevrijdend perspectief! Geen wonder dat de toehoorders van Jezus er enthousiast over waren, maar niet allen!
Er is ook een ander soort mens aanwezig, horen wij. Hij doorziet wat de consequenties zijn van Jezus’ woorden en zegt ‘wat heb je met ons te maken!’ Een boze geest heeft hem bevangen, staat er, maar het zijn vaak die kwade machten die ons duidelijk maken waar het werkelijk om gaat: om geboden en letterknechtschap of om de ware vrijheid van Gods kinderen. En met dat laatste is geen willekeurige vrijzinnigheid bedoeld, maar een leven in vertrouwen op de profe-tische woorden van de Schrift die ons de goede weg wijzen. Het gaat niet om de sabbat, - om Jezus zelf te citeren, - maar om de mens die heer is van de sabbat. De nadruk leggen op recht – ook kerkelijk recht – verwordt tot onrecht als het concrete mensen met hun vragen niet meer ziet staan. Wat bedoeld is als gezag op grond van de woorden van het evangelie verwordt dan tot het uitoefenen van macht en de onderwerping van mensen daaraan. Daarom moet die kwade geest tot op vandaag weggejaagd worden: ga heen!
Er zal altijd die spanning zijn tussen het handelen volgens de regels en het geluk van mensen dat op het spel staat. Laten wij ons houden aan de woorden van de profeet, het mensenkind uit Nazareth en in zijn navolging leven, elke dag opnieuw. Wij zullen dan ervaren dat wij tot waarachtige vrijheid geroepen worden, niet tot slaafse gehoor-zaamheid, maar tot mensen voor wie liefhebben het laatste en belangrijkste woord is. Laten wij elkaars gezicht opdelven en tot nieuwe mensen worden, in Gods naam!



29 januari 2012, Henk Jongerius OP

zie voor  vroegere preken elders