Dominicanen Nederland

vrijdag 31 augustus 2007

‘Een voorganger is iemand waar je achteraan wilt’
Het boekje ‘Kerk en Ambt’ komt voort uit de zorg van ouder wordende priesters voor de Nederlandse kerk. De dominicanen willen de mensen in de parochies bemoedigen om zelf kerk te zijn, als leden van het volk van God. Een vraaggesprek met Harrie Salemans o.p., een van de opstellers van de brochure.

Het document ‘Kerk en Ambt’ is een reactie op de nood in veel Nederlandse parochies. Op hun provinciale kapittel 2005, de vierjaarlijkse vergadering die het hoogste orgaan is van de Nederlandse dominicanen, besloot men die nood bespreekbaar te gaan maken. De brochure ‘Kerk en Ambt’ is het resultaat. Op vrijdag 31 augustus komt het aan bij alle parochiebesturen, bisdommen, ordes en congregaties in ons land.

Wat is de nood in de parochies?
‘Er is een groeiend tekort aan priesters in ons land’, vertelt Harrie Salemans o.p., die het document schreef met zijn medebroeders Jan Nieuwenhuis, André Lascaris en Ad Willems. ‘Ook wij kunnen niet meer in parochies werken zoals we gewend waren. We worden er gewoon te oud voor. De bisdommen zijn de parochies aan het regionaliseren, vooral om toch maar met minder priesters geregeld de eucharistie te kunnen aanbieden.’

Wat is daar het probleem van?
‘Het is een kerkorganisatie die helemaal om de priester draait, en die feitelijk het priesterschap belangrijker vindt dan de plaatselijke geloofsgemeenschappen. De mensen worden geacht dan weer eens hier, dan weer eens daarheen te gaan voor een eucharistieviering. Dat is dodelijk voor de plaatselijke geloofsgemeenschappen. Bovendien gebeurt het op grond van opvattingen over kerk en priesterambt waar we nodig eens over moeten discussiëren.’

Heeft de vorige paus de discussie over het priesterambt niet afgesloten?
‘Daarmee is het probleem niet opgelost. Veranderende tijden vragen om veranderende stellingnamen en andere vormen. Zo is het met het priesterlijk ambt altijd gegaan in de kerk.’

Wat is dan de kern van het priesterschap?
‘Leiding hebben in de geloofsgemeenschap.’

Dat is het?
‘Dat is het belangrijkste. Het priesterschap is in de loop der eeuwen heel bijzonder gemaakt, te bijzonder. En het is vergroeid met de hiërarchie van de kerk. Maar het Tweede Vaticaans Concilie in de jaren zestig heeft een heel duidelijke keuze gemaakt: het gaat in de kerk en in het vieren van de eucharistie eerst en vooral om de gemeenschap, om het volk van God. Dat heeft hele oude wortels. Zo ging het ook in het begin van de kerk.’

Wat is dan eucharistie vieren?
‘Doorgaan waar Jezus Christus mee begon, Zijn gedachtenis vieren in het teken van brood en wijn.’

Haalt dat Jezus niet erg omlaag, naar de aarde?
‘Ja, en dan wordt Hij gevaarlijker, wordt Hij meer van ons vlees en bloed. Hij komt werkelijk aan ons lijf, een navolgbaar ideaal om God gestalte te geven in ons leven. Ik heb in mijn eigen pastorale werk steeds de ervaring opgedaan dat mensen dat heel snel en diepgaand begrijpen.’

En hoe vult u uw rol als priester in?
‘Het volk van God viert de sacramenten, de priester heeft de regie, gaat voor. En dan, als je dat samen doet, dan gebeurt er iets waar je deel van wordt. De oude kerkvader Augustinus zei het heel mooi: met de communie ontvangen we wat we al zijn: lichaam van Christus. Als ik de communie ontvang, dan beaam ik dat ik Christus laat voortleven in mij, in ons. Zo ga je, door samen te vieren, als het ware in de startblokken staan om in je dagelijks leven “weldoende rond te gaan”, zoals over Jezus gezegd wordt.’

Terug naar de werkelijkheid van het boekje Kerk & Ambt: wat verwachten de dominicanen ervan? Is het een zwanenzang? Zijn jullie een Don Quichot die tegen molens vecht?
‘Er is al veertig jaar geschreven en gesproken over kerk en ambt, onder andere door onze medebroeder Edward Schillebeeckx, maar de hiërarchie reageert er niet op. Dat neemt niet weg dat we de discussie moeten blijven zoeken, omwille van de kerk van de toekomst. De kerkelijke leiding heeft geen idee hoeveel gezag ze zouden kunnen hebben onder de mensen als ze zouden luisteren, inspireren, voorgaan, en bevestigen van wat er aan goeds gebeurt. De kerkelijke leiding zou vooral vertrouwen moeten geven.’

En de dominicanen moedigen parochianen aan om zelf voorgangers te kiezen en om daar bevestiging voor te vragen van de bisschop. Jullie zeggen zelfs: als jullie biddend het teken van brood en wijn vieren, dan mogen jullie ervan uitgaan dat je echt eucharistie viert.
‘Veel parochies hebben ervaring met voorgangers die uit eigen kring komen. Zulke mensen worden gekozen omdat ze inspireren, stimuleren en troosten. Want een voorganger is iemand om achteraan te lopen.’

Reageer in de huiskamer!